Ноябрьские политические события, роспуск Мажилиса и  внеочередные выборы в эту палату Парламента не стали неожиданностью для казахстанцев. Это событие могло произойти и раньше. Слухи о предстоящих политических переменах, в первую очередь смена Парламента и Правительства витали в воздухе и широко обсуждались  в обществе.

В течение практически всего прошлого месяца в Парламенте, обществе бурно обсуждался законопроект «О религиозной деятельности и религиозных объединениях». Данный документ попал, можно сказать, в эпицентр накала эмоций касательно ситуации в религиозной сфере Казахстана. После ряда громких событий вокруг вооруженного противостояния отечественных салафитов и силовых структур религиозная ситуация нашего государства стала беспокоить все наше общество. Вполне очевидно, что уровень этого беспокойства вызван не только вооруженными столкновениями властей с салафитами, а общим состоянием дел в религиозной сфере Казахстана. Террористические вылазки салафитов стали открытым проявлением болезненного надрыва религиозной ситуации в нашей стране.

С общественным мнением в любой цивилизованной стране принято считаться. Но это никак не вписывается в реалии Казахстана, где вместо учета мнения общества предпочитают мочить политическими технологиями, чтобы «сформировать» необходимое для власти общественное мнение, глас народа в нужном русле. Это и целенаправленный и систематический «выброс» субъективной информации в  информационное поле. Это создание и распространение «нужных» тезисов. Это и ненавязчивые комментарии зарубежных экспертных кругов, с их сплошь обработанными идеологеммами, подаваемые казахстанскому обществу как мнение компетентной стороны. И подаются такие комментарии, как правило, с позиции сочувствующего друга, что внешне очень напоминает такие кружки, как зарубежное общество друзей Казахстана.

Для ОБСЕ и Казахстана это председательство будет своеобразным тестом, проверкой. Конечно, Казахстан сильно рискует – от того,  с какими результатами мы закончим этот год, будет зависеть и то, как к нам будут относиться в мире, и в особенности в западных странах.

На днях акимат Алматы решил ужесточить миграционный контроль в городе. «Учитывая особый статус города, прорабатывается вопрос о принятии дополнительных мер по регулированию потоков внутренней миграции. Следует внимательно рассмотреть вопрос прописки в городе», – отметил аким города Ахметжан Есимов. Неподконтрольная миграция, а именно о ней идет речь, – это опасный зверь, который уже показывал свои зубы. Но чтобы он не совершил свой стремительный бросок, Казахстану необходимо формировать собственную модель внутренней миграции. Она должна учитывать численность людских потоков в республике и потребности в рабочей силе экономики Казахстана. В этом случае миграция станет хорошим подспорьем для развития страны и не будет дестабилизировать обстановку.

В последнее время в СМИ часто стали обсуждать возможности и статус поста спикера Сената в так называемой гонке «Преемник». После известного заявления Е. Ертысбаева о Т. Кулибаеве как о самом потенциальном преемнике, в казахстанском обществе буквально до предела взвинтились прогнозы и ожидания «грядущей» смены главы верховной власти в Казахстане. На фоне информации о, якобы, найденном у Н. Назарбаева серьезном заболевании такая реакция не является удивительной.

Говоря о «қазақ мәселесі», с учетом ее давности и остроты, сегодня уместнее всего было бы переформулировать известное выражение Марка Аврелия следующим образом: «Сколько можно говорить о том, каким сегодня должен быть қазақ?! Пора уже стать им!».

Сравнительно недавно, 2 июня 2011 года, было заседание дискуссионного клуба Института политических решений на тему «Оралманы: от социальных аутсайдеров к качественному человеческому капиталу». На этом заседании я выступил с докладом «Аккультурация как фактор социальной мобильности оралманов». В ходе данного моего выступления были высказаны ряд замечаний, адекватно ответить на которые мне на месте не представилась возможность. Впоследствии мой доклад нашел отражение в Интернет-пространстве, получив, опять-таки, неоднозначную реакцию и замечания. Поскольку эти замечания носят фундаментальный характер для социально-культурной действительности нашего общества, постараюсь в данной статье несколько прояснить некоторые положения доклада и его смыслового контекста.

Современную эпоху глобализации (что бы ни говорили и ни писали о ней) можно обозначить как переходный период в дальнейшей эволюции человека и человечества в целом. Индустриальная цивилизация в этих условиях уступает место информационной, в результате чего происходят кардинальные изменения во всех сферах жизни общества. Ну а власть, как фактор конституирования отношений в рамках системы «человек-общество», по-прежнему продолжает играть во всем этом ключевую роль.

Казахстан ожидают в ближайшее время выборы в Мажилис. В разрезе предлагаемых читателю размышлений, не важно, будут ли выборы в нижнюю палату парламента очередными, или внеочередными. В данной статье вниманию читателя предлагается рассмотрение одного из фундаментальных условий формирования депутатского состава Мажилиса – адекватной современному Казахстану избирательной системы. Избирательные системы являются одним из ключевых механизмов подведения итогов выборов. Это уже давно выявлено в современной политологии.

Распад Советского союза мог иметь катастрофические последствия для всего мира. Создание в 1991 г. Содружества независимых государств, по сути дела, спасло мир от этой неминуемой катастрофы. СНГ стало формой не только цивилизованного «развода» бывших советских республик Советского союза. СНГ стала также формой заполнения геополитического «вакуума», образовавшегося на пространстве Евразии, после распада второй оси мировой геополитической биполярной системы – СССР.

Больше года назад наша страна завершила процесс вступления в таможенный союз с Россией и Белоруссией. Первый объединительный документ был подписан еще в 1995 году, однако в силу определенных объективных и субъективных причин данная интеграция  в единую таможенную зону затянулась  практически на 10 лет. С приходом мирового кризиса из США в 2009 году, процесс объединения только усилился.  Так 1 июля 2010 года Казахстан наконец-то вступил в ТС. После вступления в ТС исчезли таможенные посты на приграничных зонах трех стран. Естественно, для наших  экспортеров этой большой плюс,  для ведения торговли  границы стали шире. Несмотря на это  почему-то появились критики и противники вхождения в ТС. Свое неприятие противники ТС объясняли политической и экономической потерями для нашей страны. Были организованы ряд протестных мероприятий вплоть до митингов. Так выиграли мы или проиграли от этого союза?  На эти и ряд других вопросов, связанных с вхождением в ТС, а также  Евразийский Союз обсудили на третьем заседании «Эксперт Клуба».

Политические факторы составляют, по всей видимости, главную часть всего контекста языковой политики в Казахстане.

Конституция является основным нормативно-правовым актом практически любого государства. Более того, можно сказать, что конституция есть нечто иное как Общественный договор, согласно которому существует, строится и развивается общество, государство. В свою очередь главной составной частью Общественного договора выступает общественно-политическое устройство. В этом аспекте Конституция является главным программным документом построения и функционирования политических институтов Республики Казахстан.

В период с 21 апреля 20 мая 2011 г. Казахстанский центр гуманитарно-политической конъюнктуры проводил экспертный опрос, посвященный выявлению основных перспектив дальнейшего развития независимого Казахстана. В опросе приняли участие 53 представителя государственных и частных научно-исследовательских, высших учебных заведений, средств массовой информации г. Алматы.

Название статьи, вероятно, может вызвать недоумение, тем более в год празднования двадцатилетия независимости Казахстана. Термин «постколониальный» по причине его незнания как широкой публикой, так и в значительной мере экспертным сообществом связывается в массовом сознании с термином «колониальный» и нередко  отождествляется с ним, хотя приставка «пост» имеет существенное значение для их различения. Видимо, по этой причине  мое выступление на конференции «Основные постулаты независимости Казахстана?», организованной 17 мая с.г. (2011 г. – примеч. ред.) Казахстанским центром гуманитарно-политической конъюнктуры, вызвало у некоторых ее участников бурную реакцию неприятия и несогласия. Они восприняли как оскорбительное определение «постколониальный» в применении к современному независимому Казахстану.

Языковой вопрос занимает важное место в национальном строительстве. В связи с этим немаловажное значение имеет то обстоятельство, какие принципы закладываются в основу национального строительства и какое содержание вкладывается в понятие нация в Казахстане.

В настоящее время вся наша общественность взбудоражена идеей о проведении референдума о продлении полномочий главы нашего государства Н. Назарбаева до 2020 года. Как известно, недавно был произведен сбор подписей в поддержку этой идеи. В результате почти 5 миллионов казахстанцев или более 50% от общего числа граждан Республики Казахстан, обладающих избирательным правом, выразили свое согласие на проведение референдума.

Ежегодные послания Президента Н.А. Назарбаева народу Казахстана имеют огромное значение в политической жизни казахстанского общества, так как в них главой государства подводятся основные итоги, достижения страны за определенный промежуток времени и намечаются задачи перед государственными органами по дальнейшему социально-экономическому развитию государства.

В последние годы в мировой экономической литературе при характеристике экономических и особенно научно-технологических процессов стали широко использоваться понятия «инновация» и «инновационный». В большинстве случаев они применяются в качестве синонимов научно-технического или технологического  «нововведения»  или выражения, который базируется на новых научно-технических или технологических разработках.

Проблема национальной консолидации казахстанцев, наверное, одна из актуальнейших в отечественных политологических кругах. Об этом свидетельствует, большой массив публикаций, как в СМИ, так и в научных изданиях. Ярким примером интереса со стороны общества к этой проблеме стало, например, всенародное обсуждение Доктрины национального единства (2009-2010), разработанной Ассамблеей народов Казахстана совместно с представителями национал-патриотического движения страны.

Различные исследования утверждают - сложное социальное положение широких кругов оралманов, их низкая социальная мобильность во многом обусловлена социально-экономическими факторами. Вместе с тем, объективные реалии, некоторые исследования показывают, что фактор сложностей при культурной социализации оралманов не следует сбрасывать со счетов в данном случае. Более того, сложности аккультурации оралманов в казахстанском обществе выступают одним из препятствий их успешной социализации в казахстанском обществе.

Республика Казахстан вступила в новое десятилетие с программой стратегического развития до 2020 года, от которой во многом зависит ответ на вопрос: Состоялся ли Казахстан как независимое и самостоятельное государство? Или же превратился в очередного «поставщика» сырьевых ресурсов для более развитых государств мира? В канун двадцатилетия независимости страны это не просто праздное любопытство, а результат наших размышлений о дальнейшей судьбе Казахстана.

На современном этапе вопросы государственно-конфессиональных отношений находятся под пристальным вниманием средств массовой информации, экспертного сообщества, и, конечно же, самих верующих Казахстана.

Ислам, переживающий сегодня период «возрождения» с од­ной стороны, сам активно глобализируется, как и полторы тысячи лет назад, когда христианскому проекту «традиционалистской глобализации» был про­ти­вопос­тавлен динамичный и агрессивный глобализм Арабского Халифата. Поэтому сегодня «политический ислам», сопровождающий модер­низа­ционные ва­риа­н­ты в стра­нах исламского региона, является серьезной силой, с которой вынуждены счи­таться США и ЕС. И не только из-за экспорта нефти и терроризма, но и рывка по некоторым направлениям пост­индустриальной экономики. Но ислам восп­ри­нимает глобализацию и как тотальную вестер­низацию. Выступая против вес­тернизации, ислам представ­ляет поиск своей оригинальной  модели глоба­ли­за­ции, основанной на собственных религиоз­ных традициях и культурных осно­вах.

Ислам, на сегодняшний день, одна из крупнейших мировых религий. При этом, по своей роли в обществе он является одной из сильнейших религиозных систем, виду изначального ориентира на регулирование отношений внутри социума. Ислам регулирует экономические, социальные, культурные, политические аспекты жизни общества. Если же принять во внимание тот факт, что ислам - религия с ярко выраженным универсализмом, то эффект усиливается. Особый упор на умму, как всемирное единство, всегда был сильной стороной ислама.

Религия в современном обществе уже не играет такой доминирующей роли как, например, в эпоху средневековья. В немалой степени этому способствовало изменение традиционной структуры общества, приведшее к ослаблению влияния религии в обществе, начиная с конца XIX века, т.е. в период, когда во многих частях мира появились многочисленные секуляристские движения. Значительным вкладом в развитии нетрадиционного прочтения религии стал рост популярности нетрадиционных религиозно-мистических течений.

«Смысл слов и знания реального мира – вот ключ к определению сути, смысла человека и окружающего его мира» - пишет В. Ф. Лукичев в своей книге «Слово и знания реального мира», вышедшей не так давно в Тюмени.

В эпоху глобальной трансформации человеческого общества, цивилизации не выбираются, а складываются по объективным причинам, как органичный для той или иной страны или народа ответ на «вызов истории». У Казахстана, если он хочет выжить в новом, глобальном мире, нет иного выбора, как стать цивилизованной страной, равной развитым государствам и Запада, и Востока. И здесь, хотим мы этого или нет, никуда не уйти от необходимости модернизации, как бы ни истол­ковывался смысл  этого  понятия. На безусловное требование модернизации Казахстан дол­жен отреагировать в соответствии со своими возмож­нос­тями   и  особен­ностями, историческим прошлым и имеющимися в его распоря­же­нии природными, чело­веческими и культурными ресурсами и решить задачу модернизации, не вызы­вая неп­риятия со стороны социума, превратив его  в созидательный процесс. При этом, мы должны воспринимать процесс модернизации, не как любую модернизацию, а как системное движение.

В современную эпоху информация играет одну из ключевых ролей в жизнедеятельности общества, государства. Степень распространенности информационных коммуникаций, их влияния на содержание общественных умонастроений достигла такого уровня, что сейчас уже стало общепринятым рассматривать современную культуру в качестве информационной.

В условиях расширяющихся глобализационных процессов в контексте социально-экономической модернизации Республики Казахстан определенный интерес вызывает исследование такой проблемы - как роль государства в системе социальных отношений. В данном случае нас интересует проблема взаимоотношения государственных институтов с предпринимательской средой.

20-летие независимости Казахстана – одна из самых значительных вех новейшей истории Казахстана. 16 декабря 1991 года Верховный Совет принял Закон о независимости и государственном суверенитете Казахстана. Для нашей страны, как и для всех постсоветских государств, начался новый отсчет времени, новый период в историческом развитии. Необходимо отметить, что Казахстан, последним из стран бывшего СССР, принял Закон о независимости. Многими в то время этот факт расценивался как излишняя осторожность и нерешительность руководства страны.

Дальнейшее повышение уровня и качества жизни казахстанцев связано с продуманной социальной политикой государства в таких областях, как обеспечение занятости населения, усиления социальной защиты, развитие сферы жилья и улучшение здоровья граждан. Тем более, что дальнейшее повышение качества и уровня  жизни населения, то есть его материального и духовного благосостояния, является не просто результатом, но и абсолютно необходимой предпосылкой экономического роста страны. Неслучайно в Послании главы государства «Новое десятилетие – новый экономический подъем – новые возможности Казахстана», отмечается, что еще в 2008 году в сравнении с 2000, на два года раньше запланированного, был удвоен ВВП страны, что позволило эффективно выполнить все социальные обязательства государства. Так, среднемесячная зарплата выросла в пять раз, а средний размер пенсий – в три раза. При этом доля населения с доходами ниже прожиточного минимума снизилась в четыре раза – с 50% до 12%.

В процессе адаптации студентов из села в г. Алматы есть ряд проблем, обусловленных рядом факторов.

Молодежь - ценнейший и уникальный ресурс любого общества, основа его дальнейшего существования. И поддержка молодежи в ее становлении и развитии, создание условий для интеграции молодого поколения в общество – важная государственная задача.

Сегодня в условиях современной глобализации казахстанская молодежь стремится к активному участию в разработке и реализации государственных программ, в частности речь идет о Программе форсированного индустриально-инновационного развития Казахстана (ФИИР).

Саясаттанушы Нұрлан Ерімбетов те «қазақ мәселесіне қатты алаңдаймын» дейді. Бірақ ол – «антиказах» атанып жүргендердің бірі. Орайы келгенде, оның да мәнісін білуге тырыстық. Қазіргі қазақ қоғамындағы түрлі түйткілдерді әркім әрқалай айтып, әркім өз ұстанымын дұрыс деп жүріп жатыр. «Құдай біреу, бірақ оған құлшылық ету сан түрлі» демекші, зиялы қауым өкілдерінің де, саясаттанушылардың да, баспасөз өкілдерінің де, басқа да қазақ мәселесіне бей-жай қарамайтын азаматтардың айтатыны – ұлттық идеология. Бірақ осы бір мақсатқа жетудің  жолын әркім әрқалай түсінеді.

Кеше ғана атышулы «Русские в Казахстане» веб-сайты Қазақстандағы орыс, казак және славян бірлестіктерінің Үйлестіру кеңесінің елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевқа 2009 жылдың 6 маусым күнгі үндеуінің мәтінін жариялады. Үндеуде славян серкелері Парламентімізді ұлттық квоталар арқылы сайлау хақында ұсыныстар айтқан екен. Үндеуге осы Үйлестіру кеңесінің төрағасы Ю. Захаров, Қазақстанның орыс қауымдастығының басшысы Ю. Бунаков, Жетісу казактары одағының атаманы С. Мошканцев, «ЛАД» славян қозғалысының төрағасы М. Крамаренко, Далалық казактар атаманы Г. Шишкин, Орал казактары атаманы А. Авиловтар қол қойыпты.

Жалпы, қай мемлекет болсын, тіпті өркениетті елдерде шынайы тәуелсіз сарапшылар ілуде біреу. Адам – пенде. Тәуелсіз саясаттанушы дегендердің өзі де біреуге бүйрегі бұрып, бұра тартып, біржақты кетіп жатады. «Бас кеспек болса да, тіл кеспек» жоқ дегендей, әркімнің өз ой-пікірін білдіруге толық құқығы бар. Алайда қоғамдағы әрбір құбылыстың астарынан саясат іздеп бағамыз. Тілде буын жоқ, дегенмен сөзге мәдениет керек-ті. Шынайы ақпаратқа сусаған қоғам сарапшылардың аузынан объективті пікір естігісі келеді. Алайда жүректен жеткен ой тілден құбылып шығады. Содан да болар, әркімнің айтақ пікіріне еріп, ой ұштығын таппай, әрі-сәрі күй кешетініміз бар. Осы арада «Тәуелсіз саясаттанушылар институты саясатқа ықпал етуі тиіс пе?» деген сауалды мамандар талқысына салғанды жөн көрдік.

1975 жылы жарық көрген Олжас Сүлейменовтiң «Аз и Ясы» қатып-семiп, сiресiп қалған кеңестiк догмаларға күйрете соққы бердi. Ғылымға да, саясатқа да, өнерге де, мәдениетке де ой көзiмен үңiле қарауды үйреттi. Марқұм Алтынбек Сәрсенбайұлы «Аз и Яны» «ақыл-ойдың тестiсi» деп атап едi. Шынында да, «Аз и Я» өзгеше, ерекше ойлау қабiлетiнiң тестiсiне айналды. «Аз и Я» саясаткерлер мен қоғам қайраткерлерiнiң, қазақ зиялыларының  көзқарасына, дүниетанымына зор әсер еттi. Не керек, Олжастың ол кезде жөнi бөлек едi. Олжас нағыз қазақ азаматы едi. Қазақтың жоқтаушысы едi.

Дүниежүзіндегі алдыңгы катарлы елдердің езін әуре-сарсаңға салган каржылық және экономикалык дағдарыс Қазакстанды да айналып өткен жок. Біздің, еліміздегі дағдарыстың нақтылы көріністерге тоқталатын болсақ, инфляция ырык бермей барады. Қурылыс саласының қаркыны бәсеңсіді. Орта және шағын бизнесті қаржыландыру мәселесі қиындады. Тұтыну несиелерін алудың өзі оңай болмай кетті. Экономикалык дағдарыс міндетті түрде халыктың көңіл-күйне әсер ететіні белгілі. Саяси және элеуметтік зерттеумен айналысатын «Стратегия» қогамдык коры келтірген мәліметтерге сүйеніп айтар болсак, дәл қазір еліміздегі әлеуметтік жағдай тұрақты. Халыктың көңіл-күйінде аздаған өзгерістер болғанымен, көңілі ніндей бұзылып, наразылығы өpшіп отырғандар аз. Дегенмен, бұдан төрт-бес жыл бұрынғы зерттеулердің нәтижесімен салыстырғанда, халыктың epтеңгі күнге деген сеніміне аздап селкеу түскен.

Қазақстан Республикасының стратегиялық мақсаты демократиялық мемлекет құру. Бұл мақсат әлемдік өркениетті адамзатқа тән ортақ мақсат. Сол себепті адамзаттың озық ойы демократиялық мемлекет құрудың тиімді жолдары мен әдістерін үнемі іздестіріп келеді. Бұл ізденіс толастар емес. Демократияның ерекшелігі оның әмбебап сапаларымен қатар барлық елдерде біркелкі жүрмеуі және қайталанбауы. Әрбір мемлекет демократияға өз жолымен барады. Ол жолдар әлемдік ортақ құбылыстар мен қатар өзіндік ерекшеліктерді міндетті түрде әкеледі. Демократиялық мемлекет құрудың қиын да күрделі болуы әлемдік заңдылық. Ешбір мемлекет демократиялық қоғамды оңай орната салмайды.

Жағрапиялық атаулардың саяси астары бар. Бұқаралық ақпарат құралдарында Қытайды «Аспанасты елі» деп дәріптеп жатамыз. Ханзу жұрты өздерін Жұңғо, яғни «Орталық мемлекетпіз» деп атап, өзге әлем елдерін «варварлар» деп санайды. Сонда біз неменесіне жетісіп, кімнің шашбауын көтеріп, «Аспанасты елі» деп асқақтатып жүрміз? Аспан астында Қазақстан деген ел жоқ па еді? Түркі жазбаларында «жоғарыда аспан, төменде қара жер жаратылғанда, ортасында түркі баласы жаратылдық» деп жазылған орта ғасырларда түркі бабаларымыз бүгінгі ұрпағының Қытайды «Аспанасты елі» деп жамырайтынын біліп пе еді? Әлгі алақандай ғана Солтүстік Ирландия, Шотландия, Уэльсті біріктіріп отырған Англияны Ұлыбритания деп атамай-ақ, жай Британия дей салсақ қайтеді? Әркім өзін өстіп дәріптесін, ал бізге не жорық?

Әлемдік  тәртіптер мен қатынастар үнемі  өзгерісте. Әрбір мемлекет осы жүйеден өз орнын алуға тырмысады. Адамзаттың жалпы дамуы барлық мемлекеттер еріксіз есептесетін ортақ заңдылықтарды және даму тенденцияларын тудырады. Әлемдік тәртіптерге жаһандық экологиялық өзгерістер, соғыстар қаупі, ядролық қауіпсіздік, азық-түлік тапшылығы, әлемдік ортақ ақпараттану, түрлі індет аурулары, индустриалдық-техникалық ортақтану, техногендік катастрофалар, халықаралық терроризм, наркотрафик, халықаралық заңсыз қару сату, халықаралық қылмыскерлік, адамдарды құлдыққа сату, діни экстримизм т.б. әлемдік қауіптер мен қайшылықтар үздіксіз өз ықпалдарын тигізіп отырды.

Ислам конференциясы ұйымы (ИКҰ) құрылымдық жүйесі қалыптасқан, іргелі халықаралық ұйым деп айтуға болады. Қазақстанның аталған ұйымға мүше болуына белгілі дипломат марқұм Болатхан Тайжан ағамыз көп еңбек сіңірген. ИКҰ – Ислам елдерінің саяси-экономикалық, мәдени-рухани және білім саласында бір-бірімен тығыз әріптестік қарым-қатынас орнату үшін құрылған. Бұдан басқа діни ұстанымы бір мемлекеттердің сыртқы саясаттағы позициясы мен бірлігін нығайтуды көздейтінін айта кетуіміз керек. Жалпы бұл ұйымның ғаламдық геосаяси жүйеде өз орны бар.

 Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың 2009 жылғы Қазақстан халқына Жолдауының «Дағдарыстан дамуға» деп аталуы бекер емес. Мәселе, ғаламды қамтыған финанстық және экономикалық дағдарыстың Қазақстанға өз әсерін тигізуінде болып отыр. Елбасы, - «дағдарыс бізге сырттан келді. Оның көздері елдің ішінде емес, әлемдік экономиканың сәйкессіздігінде жатыр», - деп ашық айтты /1/. Сондықтан елдің қазіргі кезеңдегі геосаяси басымдылықтары да дағдарыстан неғұрлым аз шығындармен шығудың жолдарын қарастыруға байланысты.

Екеудiң оңаша әңгiмелерiнiң астарында ресейдiң ғана мүддесi жатқан сияқты. Кавказ аймағындағы жағдай жаһандық пiкiрталасқа айналғалы қашан?! Халықаралық ұйымдар, саясаткерлер бармақтарын бүгiп, оқиғаның ақ-қарасын ажыратып әлек. Әлем белгiлi бiр тепе-теңдiктен ауытқып, айырылудың шақ алдында. Әрине ол ешкiмге қол емес. Дегенмен, жетекшi әлем саясаткерлерi мұндай сын сағатында өз ойларын бүкпесiз айтуы парыз десек, Грузияның да, сонан соң Ресейдiң де әрекеттерiн ашық айыптайтындар жоқ емес.

Дәл осы кезде Сочидегi "Бочаров ручей" резиденциясында Дмитрий Медведев өзiнiң Армениядағы әрiптесi Серж Сагсянмен кездесiп жатты. Ресей президентi "Бiз Грузия агрессия жасаған сәттен берi кездеспеген екенбiз" деп әңгiмесiн бастаған Дмитрий Медведевке армениялық әрiптесi Оңтүстiк Осетияда қаза болған ресейлiктерге көңiл айтты. Содан соң жабық есiк жағдайында президенттер әдеттегiдей оңаша отырып әңгiме өрбiттi.

Геосаяси сана дегеніміз мемлекеттің тарихы-географиялық орнына байланысты оның әлемдік даму үрдістеріндегі алатын орны мен рөлін түсіну деген сөз. Геосаясат әр елдің ғаламдық саясаттағы үрдістерге қатысуының жолдарын және мүмкіндіктерін тусінуге және соларға сәйкес әрекеттер істеуге көмектеседі. Геосаяси сананың дұрыс қалыптасуы өз елінің дамуына көмектесетін стратегиялық одақтарды дұрыс анықтауға жағдай  жасайды. Әлемдік еңбек бөлінісінде елдің қандай өндіріс салаларымен бәсекелестікке енуге болатындығын анықтайды. Халықаралық  ұйымдарда, трансұлттық компанияларға қатысты тиімді саясат жүргізу жолдарын айқындауға көмектеседі. Ғаламдық мәселелерді түсіну үшін, ғаламдық қауіптермен жұмыс істеу үшін геосаясат болуы міндетті.

Кеше Алматыда тәуелсіз саяси-зерттеу институттарының ғалымдары бас қосты. Конференцияның тақырыбы «Этникааралық өзара қатынастар мен қазіргі Қазақстанның этносаясатындағы ресурстық фактор» деп аталды. Қазір әлемде ұлтаралық жанжалдардан сақтанбайтын мемлекет кемде-кем. Қоғамдық тұрақтылықты сақтай отырып, экономикалық жетістіктерге жету – тәуелсіз еліміздің де басты принциптерінің бірі. Бұл жоспарларды іске асыру үшін барлық елде де ғалымдардың қатысуымен қоғамдық зерттеулер жүргізіліп отырады. Әлбетте, қанша тұрақты болса да, жүзден аса ұлт өкілдері мекендейтін біздің елімізде де осындай фундаментальді зерделеу болып тұруы шарт.

Желдің өтіне, сайдың аузына орналасқан осы ауылдың ойраны шығып құлазыған бейнесін көру өте ауыр болды. Тіпті жаңа салынып жатқан үйлер мен елдің қыбыр-жыбыры болмағанда бейне оба жайлаған ескі жұрттай сүркейлі көрінеді екен. Біз барғанда дәл бір қазалы ауылдың қайғы-зарындай сүйектен өтерлік суық боран азынап тұрды. Мүмкін журналистер тобының келе жатқанын сезген өлгендердің рухы тірілерге айтуға үлгермей қапияда кеткен ащы наласын жеткізіп қалуға тырысып жатқан шығар. Алғашқы ақпаратта ауылдың 70 пайызы қираған деген мәлімет алып едік. Ал біздің көзіміз көргені 95 пайызы қираған, күрендіге айналған, бұрын ауыл болды дегенге сенгісіз аянышты көріністер болды.

Шетелде - елші, елінде - турист болып кеткен Олжас Сүлейменовтың "қалың  қазаққа сөзі өтеді" дегенді кім ойлап тапқанын білмейміз, алайда сұхбатты алушылар ағамызды "ашыла сайратыпты". Кеңес одағының күйреуіне бір күңіреніп, бір күрсініп, кеңесек данышпанымыз дүдәмал доктрина төңірегінде болып жатқан ұлттық күреске, оны бастаған ұлтшыл азаматтарға қатысты біраз сөз айтыпты. Оның пікірінше, бұндай жағдайдың пайда болуына "белгілі дүниежүзілік терминдердің мағынасын адамдарға түсіндіріп бере алмайтын тіл ғылымының артта қалғандығы мен саясаттанудың қауқарсыздығы" ғана "кінәлі" екен

Саясаттанушы жас ғалым, саяси ғылымдар кандидаты, Казақстан гуманитарлық-саяси конъюнктура орталығының вице-президенті Мухит Болатбекұлы Асанбаев араб монархиялары елдерінің (Бахрейннің, Катардың, Кувейттің, Сауд Арабиясынын, Оманның және Біріккен Араб әмірліктерінің) мемлекеттік  құрылымының ерекшелігін, саяси өмірін түбірлі зерттелген ғылыми еңбектерінің жиынтығы ретінде үш бірдей монография жазғаны айтуға тұрарлық жәйт. Оның 6ipiншісі - 2005 жылы «Ғылым» баспасынан шыкқан «Араб монархиялары мемлекеттілігінің қалыптасу және даму ерекшеліктері» деген монографиясы болса, eкіншісі - Қазақстан Респбуликасының Президент жанындағы Стратегиялық зерттеулер институтының грифімен 2006 жылы жарық көрген «Парсы шығанағындағы араб монархияларының саяси процестері» деп аталады.

Қазақ хандығы алғаш өзi жеке шаңырақ көтерген 1456-1457 жылдардан бастап қазақтың ру, тайпаларын тұратын жерлерiне қарай үш ордаға бөлiп басқару жүйесiн құра бастайды. Мiне, осы кезеңдерден басталып, қазақ мемлекетiнiң өзiндiк шекарасы, үш орданың қысқы қонысы, жаз жайлауы хан, сұлтандар мен билердiң шешiмдерi арқылы белгiленiп келе-келе ол қоныстар тұрақты болып қалған-ды.

Қазіргі кезде Астана және Алматы қалалары көшелерінде алдыңғы терезелеріне әртүрлі елдің жалаушаларын орнатып алған автокөліктер кездеседі. Алматыда көбінесе ұйғыр бауырлар «өз жалаушаларын» автокөліктеріне тағып алады. Өз жалаушалары деп отырғаным карта бетінде жоқ «Шығыс Түркістанның» туы. Бұнда бір маңызды нәрсенің басын ашып алған дұрыс.

Біздің электрондық поштамызға келген мына бір хатты оқып, оны жариялауды жөн көрдік. Хаттың авторы – Ноки Мәлікұлы, Қазақстан Республикасының азаматы, өз ойларын көпшілікке арнайды. Оның ойлары, дәлірек айтқанда, еліне деген уайымы, күллі қазақстандық мұсылмандардың көкейінде жүр десек қателеспейміз. Сондықтан, бұл хатты Қазақстан діни басқармасының назарына  бағыттау орынды болар.

Құрметті Әбсаттар қажы! Кезінде бір хатымызға жауап бермей, үн қатпай қалып едіңіз, енді міне, тағы бір хат жазуымыздың реті келіп отыр. Назар аударуыңызды сұраймыз. Әйтеуір, тағы да ләм мим қайда деп отырмасақ екен, йа құрметті Әбсаттар қажы.    

Құрбан – араб тілінде “жақындау” дегенді білдіреді, яғни жасаған сауап іс­тер арқылы жүректі тазартып, Аллаға жа­қындай түсу. Ал шариғаттағы тер­миндік мағынасы – “шарттарымен са­наса отырып құлшылық ниетімен мал ба­уыздау” дегенге саяды. Құрбан айт күн­дері (алғашқы үш күні) шалынатын мал “ұдһия” деп аталады.

Қазақстан әлемдік қауымдастықтан өз орнын тапқан, орташа дамыған мемлекеттер қатарына кірген, нарықтық қатынастардың әлеуметтік бағытталуына қол жеткізген, саяси тұрақтылығы бекем елге айналды. Республиканың 20 жыл мерзімде көптеген мемлекеттер ғасырлар бойы жүріп өткен жолды тез еңсеруіне зор ықпал еткен Қазақстан Республикасының қазіргі Конституциясы.

Дүйсенбi күнi түнгi сағат 23.15-те Қытай азаматы Ян Щаолян (Yang Xiaoliang) мас күйiнде «Жас Алаш» редакциясына келiп сойқан шығарды. Редакция ғимаратының терезесiн шағып, есiгiн сындырды. Ертеңiне Алматы-Қытай мәдени орталығы және Қытай кәсiпкерлерiнiң Алматыдағы қауымдастығы бастығының орынбасары Чжан Цзяньчао жерлесiне араша түсiп, редакцияға бас сұқты. Кешiрiм сұрап, 100 мың теңге шамасында келтiрiлген шығынды өтедi. Ал терезе шағып, есiк сындырумен бiрге күзетшiлерге бар «өнерiн» көрсеткен Ян Щаолянның үстiнен қылмыстық iс қозғалуы мүмкiн.

Қазақстан Республикасынын президенті Н.Назарбаевтын шетелдік инвес-торлармен болған мәжілісінде «Мәселен, Қытай Халык Республикасы мал азығы үшін соя мен рапс өсіруге бізден 1 миллион гектар жер беруді сұрады» деген сөзі жұртты дүрліктірді. «Кытайга беретін қазақтың жері жоқ !» деп мәлімдеген ұлт жанашырлары Бейжіңнің Алматыдағы Бас консулдығының алдында наразылық акциясын өткізді. Қарсылықтың халықтық. толқуға ұласып кетуінен қорыққан жоғары билік өкілдері «жер сатылмайды» деген сырғытпа жауаппен шектелді. Бірқатар БАҚ басшыларымен кездесуде президент Н.Назар­баев бұл меселеге қатысты өз пікірін 6ілдірді. Бірақ, мемлекет басшысы ұлт жанашырының, ел тағдырына алаңдайтын тұлганың сөзін айтып, «казақтың бір тұтам жерін де Кытайға бермейміз! Жалға да 6ермейміз, сатпаймыз да!» деген жок. Қайта өзінің туған ұлтына сес көрсеткендей қаһарланды.

Ғаламдық экономикалық дағдарыс кезінде тұрақтылық пен қоғамның өсіп-өркендеуі мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатты тиімді жүргізуіне тікелей байланысты. Тіпті, тәуелді десек те болады. Ал Қазақстанның әлеуметтік саясатындағы басым бағыт - аймактық экономикалық саясатты жетілдіру. Қарапайым халықтың мүддесін көздеген уақытта ғана ұлттық экономика халыққа қызмет етеді. Олай болса, аймақтардың элеуметтік-экономикалық дамуын тұракты деңгейде ұстап тұруға мемлекет қана емес, елімізде жұмыс icтеп жаткан жер байлықтарын пайдаланушы шетелдік компаниялар да мудделі болуы тиіс. өкінішке карай, соңғы жылдары байкап отырғанымыздай, ел аумағында ipi инвестициялық инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асырып жатқан компаниялар Қазақстан халқы муддесін көздеуді ысырып қойып, өздерінің қамын күйттеп кетіп жүр. Әcipece, мердігер компаниялардың қазақстандық мамандарды көзге ілмей, сырттан жұмыс күшін әкелуі кең етек алып барады.

Қазақ халқының саяси тарихы саяси өмірді реформалауға бағытталған ой-пікірлерге кенде емес. Саяси шешімдерге тірек болған, тағдырлық мазмұндағы құжаттар қатарына көне дәуірдегі күлтегін жазуларын, орта ғасырлар кезеңіндегі «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», «Жеті жарғы» заңдар жинағын жатқызуға болады. Қазақ халқының саяси өмірде бұл құжаттардың қолданылуы рулық-тайпалық ала-ауыздықты тыйды, қазақ мемлекеттілігін күшейтті, елдің саяси тұрақтылығымен біртұтастығын нығайтты.

Қазақстанның тәуелсіздік алғанына биыл 17 жыл толады. Осы уақыт ішінде жас мемлекетіміз өмірінде көптеген өзгерістер орын алды, ал жастар саясаты әлі де болса қолға алынбай отырған секілді. Еліміздегі жаңбырдан кейін саңырауқұлақтай қаптап кеткен түрлі қоғамдық жастар ұйымдарының жұмысына баға беретін кез келді. Осыған орай оқырмандар назарына елімізде аты шыққан, жастар арасында ең танымал деген ұйымдар туралы жалпы мағлұмат берудің реті реті келді.

Бүгінде жастар арасында біздің елімізге жастар мәселесімен айналысатын жаңа мемлекеттік орган керек деп айтылып жүргелі де біраз болды.  Дәл қазір бізде ҚР Білім және ғылым министрлігі жанындағы Жастар саясатын дамыту департаменті бар. Республикадағы жастардың жай-күйіне тікелей жауапты мемлекеттік бірден бір құзырлы орган да осы. Алайда бұл мекеменің де жастар ісімен біте қайнасып, ауқымды іс тындырып жатпағаны белгілі. Оны аңғару да аса қиын емес. Қоғамдық пікірде ұдайы сынға ұшырап жатқанына құлақ түрсеңіз, бұл органға тиісті баға берілді деген ойда қаласыз.